گیاه شیرین بیان خشک

شیرین‌بیان دقیقاً چیست؛ ریشه‌ای که شیرینی و خطرش از یک ترکیب می‌آید

شیرین‌بیانِ دشت‌زاد از ریشه‌یِ گیاهی به همین نام تهیه می‌شود؛ ریشه‌ای قهوه‌ای‌رنگ که به‌شکلِ چوب‌هایِ نازک یا تکه‌هایِ خردشده عرضه می‌شود. طعمِ شیرینِ آن از ترکیبی به‌نامِ گلیسیریزین می‌آید که پژوهش‌ها آن را چند ده برابرِ شیرین‌تر از قندِ معمولی گزارش کرده‌اند. نکته‌یِ مهم این است که همین ترکیبِ شیرین‌کننده، مسئولِ نکته‌یِ ایمنیِ زیر هم هست؛ به همین دلیل شیرین‌بیان باید در مقدارِ کم و گاه‌به‌گاه مصرف شود، نه هرروز و بی‌حساب.

چرا مصرفِ زیاد و طولانی‌مدتِ شیرین‌بیان فشار خون را بالا می‌برد و پتاسیمِ بدن را کم می‌کند؟

گلیسیریزینِ ریشه‌یِ شیرین‌بیان در بدن آنزیمی به‌نامِ ۱۱-بتا-هیدروکسی‌استروئید-دهیدروژنازِ نوعِ ۲ را مهار می‌کند؛ کارِ این آنزیم در حالتِ عادی، غیرفعال‌کردنِ کورتیزول است. وقتی این آنزیم مهار شود، کورتیزولِ فعال روی گیرنده‌هایِ کلیوی اثر می‌گذارد و باعثِ نگه‌داشتنِ سدیم و دفعِ پتاسیم می‌شود؛ نتیجه، بالارفتنِ فشارِ خون و افتِ پتاسیمِ خون (هیپوکالمی) است. این مکانیسم موضوعِ چندین گزارشِ بالینی و هشدارِ رسمیِ سازمان‌هایِ بهداشتی، از جمله سازمانِ غذا و دارویِ آمریکا (FDA)، بوده است؛ مصرفِ حتی مقدارِ نه‌چندان زیاد، در بازه‌یِ طولانی، برایِ افرادِ مبتلا به فشارِ خونِ بالا یا بیماریِ قلبی و کلیوی خطرناک گزارش شده است.

چرا شیرین‌بیان را باید چاشنیِ سنتی دید، نه مکملِ سلامتی

در آشپزی و دمنوشِ سنتیِ ایرانی، شیرین‌بیان همیشه در کنارِ گیاهانِ معطرِ دیگر و در مقدارِ کم به کار رفته، نه به‌تنهایی و پرحجم. طبقِ باورِ رایج، دمنوشِ رقیقِ آن برایِ آرام‌کردنِ گلو نوشیده می‌شود؛ اما این کاربردِ سنتی به‌معنیِ جایگزینیِ آن با درمانِ پزشکی یا مصرفِ زیاد نیست. دشت‌زاد این ریشه را برایِ همان مصرفِ آشپزی و دمنوشِ متعادل عرضه می‌کند، نه به‌عنوانِ مکملِ دارویی.

چقدر و چطور شیرین‌بیان مصرف کنیم؟

یک تا دو تکه‌یِ کوچکِ ریشه، دم‌کرده در آبِ داغ به‌مدتِ چند دقیقه، برایِ یک لیوان دمنوش کافی است. بهتر است این دمنوش هرروز و پیاپی نوشیده نشود؛ مصرفِ گاه‌به‌گاه، ریسکِ فشارِ خون و افتِ پتاسیم را که در بالا توضیح داده شد، کاهش می‌دهد. برایِ طعم‌دادن به دمنوش‌هایِ دیگرِ همین دسته هم می‌توان چند تکه‌یِ کوچک اضافه کرد.

پرسش‌های پیش از خرید