عدس برشته دشتزاد
ویژگیهای اصلی

عدس برشتهی دشتزاد از همان دانهی عدسِ آشنایِ آشپزخانهی ایرانی میآید. تفاوت در یک چیز است: بهجایِ نشستن در دیزی یا خورشت، برشته و ترد شده تا یک میانوعده باشد؛ تنقلی که هنوز کنارِ پسته و تخمه، جایِ شناختهشدهاش را در بازار پیدا نکرده.
عدسِ خام تا عدسِ برشته: در این مسیر چه اتفاقی برایِ دانه میافتد؟
عدس برایِ برشتهشدن، ابتدا کاملاً پخته میشود تا مغزش نرم شود. سپس زیرِ حرارت قرار میگیرد تا رطوبتش کاملاً بگیرد و پوستهاش ترد و طلایی شود. نتیجه، دانهای کوچک با صدایِ خردشدنِ مشخص است؛ نه له و آبکی مثلِ عدسِ پختهی معمولی، نه سفت و خام مثلِ عدسِ نجوشیده.
برشتهشدن چطور جذبِ آهن و رویِ عدس را برایِ بدن بهتر میکند؟
عدسِ خام مقداری «فاکتورِ ضدِ مغذی» مثلِ فیتات دارد که جذبِ برخی مواد معدنی از جمله آهن و روی را برایِ بدن سختتر میکند. حرارتدیدنِ کامل در فرآیندِ پخت و برشتهکردن، بخشِ زیادی از این فیتات را از بین میبرد؛ یعنی همان آهن و رویِ موجود در عدس، بعد از برشتهشدن راحتتر جذبِ بدن میشود تا وقتی دانه خام یا نیمپز باشد.
هر ۱۰۰ گرم عدسِ خامِ نجوشیده حدودِ ۴۷۹ میکروگرم فولات دارد؛ رقمی که عدس را یکی از غنیترین منابعِ فولات در میانِ حبوبات میکند.
پیش از برشتهشدن، عدس این ترکیب را دارد
اعدادِ بالا میانگینِ عدسِ خامِ نجوشیده است؛ فرآیندِ پخت و برشتهکردن مقداری از رطوبت و وزنِ دانه را کم میکند.
چرا عدسِ برشته در قفسهی تنقلاتِ ایرانی، در سایهی آجیل و تخمه مانده؟
در قفسهی تنقلاتِ ایرانی، پسته، تخمه و آجیلِ مخلوط جایگاهِ ثابتی دارند؛ عدسِ برشته اما کمتر دیده میشود، با اینکه چربیاش بهمراتب کمتر از بیشترِ آجیلهاست و پروتئینش دستکمی از آنها ندارد. یک دلیلِ رایج، ناآشناییِ ذهنی است: عدس در تصورِ عمومی خوراکِ دیزی و خورشت است، نه تنقل. کسانی که یکبار طعمِ ترد و کمی خاکیمزهی آن را امتحان میکنند، معمولاً آن را جایگزینِ سبکتری برایِ آجیلِ روغنی مییابند.
عدسِ برشته را با چه چیزی میخورند؟
چرا عدسِ برشته زودتر از حبوباتِ خام، رطوبتِ هوا را جذب میکند؟
حبوباتِ خام تا وقتی خشک بمانند مشکلی ندارند، اما عدسِ برشته چون قبلاً پخته و ترد شده، به رطوبتِ هوا حساستر است؛ کمی نم کافی است تا ترد بودنش را از دست بدهد و به حالتِ نرم و لاستیکی برگردد.





