دانه چیا دشتزاد
ویژگیهای اصلی

دانه چیای دشتزاد از گیاهِ Salvia hispanica بهدست میآید، همخانواده با نعناع و ریحان؛ ویژگیِ عجیبش این است که در تماس با هر مایعی، طیِ چند دقیقه از یک دانهی خشک به یک ژلِ نرم تبدیل میشود.
دانهی چیا در تماسِ با مایعات، به یک ژلِ نرم تبدیل میشود؛ این اتفاق چطور میافتد؟
پوستهی بیرونیِ دانهی چیا از فیبرِ محلولی بهنامِ موسیلاژ پوشیده شده که به آب علاقهی زیادی دارد. همینکه دانه با آب، شیر یا ماست تماس پیدا کند، این لایه شروع به تورم میکند و یک شبکهی چسبنده میسازد؛ بهگفتهی پژوهشهای تخصصیِ فرآوریِ غذا، خودِ موسیلاژ میتواند تا نزدیک به ۲۷ برابرِ وزنش آب جذب کند و کلِ دانه هم تا حدودِ ۱۲ برابرِ وزنِ خود متورم میشود. نتیجه، همان بافتِ پودینگمانندی است که در دسرهای چیا دیده میشود.
امگا-۳ چیا در برابرِ امگا-۳ تخمِ کتان: کدام رقمِ بالاتری دارد؟
هر ۱۰۰ گرم دانهی چیایِ خام حدودِ ۱۸ تا ۱۹ گرم اسیدِ چربِ امگا-۳ (ALA) دارد؛ رقمی بسیار بالا برایِ یک منبعِ گیاهی. با اینحال، بینِ دانههای روغنیِ رایج، تخمِ کتان با حدودِ ۲۲ تا ۲۳ گرم امگا-۳ در همان وزن، عددِ بالاتری ثبت کرده است. این بهمعنایِ بیارزشبودنِ چیا نیست؛ چیا در کنارِ امگا-۳، فیبرِ محلولِ منحصربهفردش را هم میدهد که تخمِ کتانِ نجویده نمیدهد.
برخلافِ بیشترِ دانههای روغنی، دانهی چیا حتی بدونِ آسیابکردن هم موادِ مغذیاش را آزاد میکند؛ پوستهی نازکش برخلافِ تخمِ کتان مانعِ جذب نمیشود.
دانهی چیایِ خشک را هرگز مستقیم و بدونِ خیساندن نخورید و بلافاصله با آب فرو ندهید؛ یک گزارشِ بالینیِ منتشرشده، انسدادِ مریِ یک فردِ بزرگسال را دقیقاً به همین دلیل ثبت کرده است. پیش از مصرف، دانه را دستِکم چند دقیقه در مایع بخیسانید تا ژلِ آن کاملاً شکل بگیرد.
پروتئین، فیبر و امگا-۳ دانهی چیا، عدد به عدد
فیبرِ چیا بیشتر از نوعِ محلول است؛ همان فیبری که در آب یا شیر ژلهای میشود.
از پودینگِ چیا تا جایگزینِ تخممرغ، دانهی چیا کجا کاربرد دارد؟
چرا دانهی چیا برخلافِ اغلبِ دانههای روغنی، دیرتر تندی میگیرد؟
دانههای روغنی معمولاً بهمرورِ زمان و در تماس با هوا تند میشوند. دانهی چیا اما مقادیرِ قابلِتوجهی آنتیاکسیدانِ طبیعی (از جمله اسیدِ کلروژنیک و کوئرستین) دارد که روندِ اکسیداسیونِ چربیهایش را کند میکند. به همین دلیل، در ظرفِ دربسته و جایِ خنک و تاریک، دانهی چیا میتواند تا حدودِ دو سال کیفیتش را حفظ کند؛ عمرِ نگهداریِ بلندتری نسبت به بیشترِ دانههای روغنیِ مشابه.





